تاریخچه اردبیل
نام اردبیل در شاهنامه فردوسی بیشتر از سایر شهرهای غرب خزر ذکر شده است. در عصر اشکانی(250ق م تا 226م) نام این شهر با پهلوانان نامدار این دوره یعنی بهرام و رهام اردبیلی پیوند خورده است. در داستان ویس و رامین ،که با نظم زیبایی از زبان پهلوی ترجمه شده است، از رهام پسر گودرز(51-16م) به عنوان سپه دار و فرمانروای اردبیل یاد می شود. این امر نشانگر تاریخ دیرینه اردبیل و گره خوردن تاریخ آن با اسطوره های اصیل ایرانی است.
بيشتر محققان ریشه ی واژه کهن اردبیل را از دو جزء آرتا و ويل اوستایی می داند كه بخش اول آن ،آرتا، به معنى مقدس و جز دوم يعنى ويل، يك واژه كهن اوستايى، به معنى شهر است كه در کل معناى آن، سرزمین یا شهر مقدس مىشود.
اردبيل در سده های سه تا هفت هجرى قمري یعنی دوره های ساجيان و سالاريان و آل بويه و سلجوقیان و اتابکان تا یورش مغولان و ويرانگری های آنها به عنوان مهمترين و بزرگترین شهر آذربايجان محسوب می شود. اکثر مورخان و جغرافی نگارانی چون المقدسی، ابن حوقل، اصطخری و دیگران که در سده های مورد نظر از اردبیل بازدید کرده اند به این موضوع اشاره نموده اند.
اردبيل از زمان شيخ صفي الدين اردبيلي در سال 700 هجري تا تشكيل دولت صفوي در سال 907 هجري به عنوان بست مظلومان و متهمان از جايگاه خاص مذهبي برخوردار بود. از اين رو شهر اردبيل در سده های هشت و نه هجری با حفظ اهميت مذهبي به القابي چون دارالارشاد، دارالعرفان، دارالامان و شهر مقدس مفتخر گردید.
جاذبههای توریستی
بقعه شیح صفی الدین اردبیلی ، مسجد جمعه اردبیل و مقبره شیخ امین الدین جبرئیل ، بازار از بناهای تاریخی مهمّ این شهر به شمار میروند. مضافاً این که دریاچه شورابیل در داخل شهر، دریاچه نئور، جنگل فندق لو، پیکره سنگی بابا داود عنبران ، گردنه حیران و نیز شهر توریستی سرعین و دهکده سولان در زمره جاذبههای گردشگری مهم این شهر به حساب می آیند.
آبهای معدنی که اغلب مزین به زیباییهای بینظیر طبیعی میباشند عبارتاند از: خلخال سویی، قطورسویی، دودو، ایلاندو (که بر اثر زلزله ویران شدهاست)، مشه سویی، شابیل، قینرجه، ویلادره، سردابه ، آبدرمانی سبلان ، آبدرمانی ایرانیان و... همچنین آبشارها و عوارض طبیعی دیدنی مانند آبشار نرهگر در روستای اسبوی خلخال، آبشار شورشورنه عنبران، آبشار سردابه، دریاچه واقع در قله سلطان سبلان، روستای زیبای نمهیل و سواحل رود قزل اوزن، جاده فوقالعاده زیبای خلخال به اسالم، مراتع وسیع دامنه سبلان
